Verwacht: Companion over hechting

Interview met Majella van Maaren

​​

 

Op stapel staat een nieuwe Bolk’s Companion over hechting: de ontwikkeling van de emotionele band van een baby en een opgroeiend kind met een of enkele volwassen personen, en hoe verstoringen in dit hechtingsproces invloed kunnen hebben op het latere leven, in zeer brede zin. Want daarmee krijgen we allemaal te maken in de spreekkamer! Er wordt hard aan gewerkt door pedagoge Loïs Eijgenraam en redacteur Majella van Maaren. We vragen Majella naar het thema van dit boek.

​

Majella: We willen dit onderwerp toegankelijker en begrijpelijker maken voor artsen. Patiënten zijn heel verschillend, geen patiënt is dezelfde, met een potpourri aan patronen in gedrag, karakter en psychische problemen. Artsen leren labels volgens de DSM te plakken op zulke verschijnselen en patronen. Maar je zou wel meer willen begrijpen waarom déze patiënt zich nu zó gedraagt. Of hoe deze bepaalde karaktereigenschappen en gedragspatronen heeft ontwikkeld. Het blijkt dat de hechtingsprocessen in de kindertijd hier vrijwel altijd een belangrijke factor bij zijn.

Redactie: Waarom zou je hier als arts meer over willen weten?
Majella: Circa 40% van de volwassenen is als kind onveilig gehecht. Je kunt je afvragen: welke invloed heeft dat dan op het gedrag van het kind of de volwassene in het latere leven? Wat is hechting eigenlijk en waarom is veilige hechting belangrijk? In het boek geven we uitleg over de hechtingspiramide, een model over de emotionele ontwikkelingsfasen van een jong kind, dat in Nederland veel wordt gebruikt.

Deze piramide brengen we in het boek in verband met de ontwikkeling van de zogenaamde ‘onderste zintuigen’ die het kind in de vroege levensjaren ontwikkelt: tastzin, levenszin, eigen bewegingszin, evenwichtszin en warmte/creativiteit. Dit biedt een basis waarmee je ook fenomenologisch kunt kijken naar kinderen of volwassenen, en zo meer inzicht kan krijgen in gedrag, psychische problemen en mogelijke therapeutische ingangen. De fenomenologie van de onderste zintuigen helpt dus om tot een therapeutische behandeling te komen.

Deze aanpak, met de koppeling van de hechtingspiramide aan de onderste zintuigen, is vrij uniek, en voornamelijk gebaseerd op praktische ervaringen en inzichten. Je zou deze manier van kijken ‘practice based’ kunnen noemen.

Redactie: Kun je nog iets meer zeggen over het belang van hechting?
Majella: Gezonde, veilige hechting blijkt van fundamenteel belang te zijn voor de ontwikkeling van veel verschillende hersenfuncties, die ‘executieve functies’ worden genoemd (zie ook de Companion van Arie Bos: Bewustzijn, hersenen en vrije wil, GVO 20 en 21). Het zijn vele en diverse vaardigheden die je in het gewone leven nodig hebt om je te kunnen handhaven. Die afzonderlijke vaardigheden, zoals bijvoorbeeld het even inhouden van je emoties, het gebruik van je korte termijngeheugen, iets kunnen overzien en kunnen plannen, moet je namelijk op elkaar kunnen afstemmen om goed te kunnen functioneren in het leven. Dat kan iets eenvoudigs zijn, zoals hoe plan ik de afwas, maar ook: wat is er nodig om bepaalde doelen te stellen en te halen?

Pas als je die functies kunt ontwikkelen, en een veilige hechting is daarbij een belangrijke factor, kun je vaardig in het leven staan. En dat is weer een belangrijke factor voor onze gezondheid in de breedst mogelijke zin. Hechting is voor artsen vaak een onontgonnen terrein, op dat gebied is veel te winnen in de spreekkamer. Met de Companion hopen de auteurs bij te dragen aan meer inzicht in de spreekkamer voor de patiënt, diens gedragingen en karakteristieken, en mogelijke vormen van hulp en behandeling.